ASIL OLAN “PARA” İSE GERİSİ TEFERRUATTIR

        Çin’in büyüme hedefini değiştirmemesi ve MB’larının parasal genişlemenin devam edeceğine dair inancın artması; dün, ABD borsa endekslerinde rekor seviyelere yükselişlere neden olurken, Avrupa borsalarında %2’yi geçen yükseliş oranlarına neden oldu. Tabii bu yükselişe ABD’den gelen olumlu ekonomik dataların da etki ettiğini eklemek de gerek.

        İtalya’da siyasi belirsizliğin hala çözülememiş olmasına, Euro Birliğinden gelen ekonomik dataların durgunluğa işaret etmesine rağmen MB’larından gelen sinyallerin parasal genişleme taraftarı olması piyasalarda coşkunun sürmesine neden oluyor. Zira parasal genişlemenin geçmişte borsalara yapığı etkilerini ve bu etkinin günümüzde de yaşanarak borsaları daha çok yükseltebilecek gücü olduğunu sürekli yazıyorum. Çünkü iktisada giriş kitaplarında anlatılan; arz ve talebin buluştuğu yere “fiyat” denmesi, günümüzde; parasal arzın artmasının, aynı hızda artmayan hisse senedi ve emtia fiyatlarında artışa neden olacağını net şekilde ifade ediyor.

       İçeride ise; bankalara Rekabet Kurumu’nun yüksek ölçekli bir ceza vermeyebileceğine dair oluşan kanı, Bakan Babacan’ın benzer söylemi ile birleşince İMKB’de yükselişi getirdi. Tabii İmralı süreci olarak adlandırılan Kuzey Irak petrollerinin Avrupa’ya taşınması için bölgenin güvenli hale getirilmesi sürecine dair olumlu beklentileri de eklemeden geçmemek gerek. Ayrıca dün açıklanan ve TCMB’nın son dönemdeki politikalarında büyük önem verdiği reel efektif kur endeksinin 120,39’dan 119,69’a gerilemesi TL’de değerlenmeye neden oldu. BDDK verilerine göre 22 şubat haftasıda kredi artış hızının %19,3 ile son 7 ayın en yükseğine ulaştığı haberi de reel efektif kur endeksindeki gerilemenin de etkisiyle TCMB’nın faiz koridoru alt bandından yeni bir indirime ihtiyaç duymayabileceği beklentisini güçlendirdi. Bu beklenti TL’de değerlenmeye neden olan ana sebepti.

        Bu sabahın dikkat çeken haberi ise; Venezuella lideri Hugo Chavez’in 58 yaşında hayatını kaybettiği haberi. Uzun süredir kansere karşı tedavi gören Chavez’in yerine Başkan Yardımcısı ve siyasete atılmadan önce otobüs şöförü olan yine halkçı Nicolas Maduro geldi.

       1999 yılında Euro tedavüle çıktığında Venezuella, İran, Irak ve Suriye petrollerini Euro ile satacaklarını açıklamışlardı. Bu durum üzerine Irak işgal edildi, Suriye’nin durumu malum, İran nükleer çalışmalar bahane edilerek baskı altında tutuluyor. Chavez’e ise 2002’de darbe girişimi yapıldı. Ama başarılı olamadı. Bugün artık Chavez yok ama İran ve Suriye hala ABD doları için riskli.

        Unutulmasın ki son 100 yılda büyük devletleri büyük devlet yapan en önemli gelir kaynağı; parasal sistem üzerinden aldıkları, senyoraj haklarıdır. En kaba anlatımla; sıfır faizli borçlanma senedi olan PARA, ne kadar kullanılırsa o kadar faizsiz borçlanma yapılıyor demektir. Hele bir de enflasyon varsa o PARA’nın sahibi getiri bile sağlar. Eğer o PARA dünya üzerinde muteber bir para ise; sadece o paranın yaratılması maliyeti ile dünyanın her yerinden her türlü mal ve hizmeti alabilir. Örneğin Türkiye 100 dolarlık petrol almak için 100 dolarlık gelir elde etmesi gerekirken, ABD’nin dolar basması yeterli. İşte en kaba anlatımı ile bu duruma iktisatta “senyoraj hakkı” deniyor. Bu hakkı kaybettirmemek için ABD petrolümü euro ile satacağım diyenleri “iknaya” çalışıyor. Diğer yandan “Euro neden hala çok değerli?” diye soranlar için de aynı hikaye geçerli. Çünkü muazzam kamu borçlarını çevirmek zorunda kalan Euro Birliği ülkeleri Euro’ya talep yaratırlarsa; paranın yukarıda yaptığım tanımı gereği, sıfır faizle borç almış olurlar. Bunu da FED’den biraz daha fazla (aslında FED’in üç katı ama fark sadece 50 baz puan) bir faiz getirisi ile yaparak sağlıyorlar.

      Sözü çok uzattım yine ama tekrara da düşmek istemiyorum, çünkü bugün de İtalya, FED tutanakları diyerek bültene başlamak beni bile sıkıyor ki okuyucuyu niye sıkmasın. Belki bir kaç bültende bir aynı şeyleri sürekli hatırlattığım ya da unutulmamasını istediğim bu tekrarlar ile anlaşılıyordur. Zira temelde oyunun kuralını belirleyen; likidite musluklarının durumu ve parasal sistemdeki genel görünüştür. Gerisi; sadece bir kaç gün piyasalara etki etmesi muhtemel, teferruattır.

-Nuri Sevgen